A është kjo dhunë?
Hapi 1 nga 6
Shumë gra mendojnë se dhunë është vetëm kur të rrahin. Por dhuna ka shumë forma, dhe ligji në Kosovë e në Shqipëri i njeh të gjitha. Ndoshta ke jetuar kështu aq gjatë sa të duket normale. Nuk është.
Në këtë hap
Pyet veten
Shëno çfarë të ndodh. Askush nuk e sheh dhe asgjë nuk ruhet.
Ajo që po përshkruan është dhunë. Nuk është faji yt dhe nuk e meriton. Nuk ke nevojë të presësh që të bëhet më keq për të kërkuar ndihmë.
Nuk ke nevojë të vendosësh gjithçka sot. Shiko si të fillosh, ose fol me dikë pa thënë emrin:
Disa nga gjërat që shënove janë ndër shenjat më serioze të rrezikut për jetën. Shtrëngimi i fytit, kërcënimet me vdekje dhe armët lidhen shpesh me vrasjet e grave. Nuk e ke fajin ti, dhe nuk duhet ta përballosh vetëm.
Të lutem fol sot me një strehimore ose linjë ndihme, bëj një plan sigurie dhe kontrollo rrezikun më në hollësi.
Nëse je në rrezik tani:
Ndoshta e njeh veten këtu
Këto janë situata të zakonshme që tregojnë gratë. Emrat janë të trilluar.
"Nuk më ka rrahur kurrë." Arta jeton me burrin dhe me prindërit e tij. Ai nuk e godet, por çdo ditë i thotë se është e paaftë, ia kontrollon telefonin dhe nuk e lë të shkojë te familja e saj pa leje. Arta mendon se kjo është normale në martesë.
Kjo është dhunë psikologjike dhe kontroll.
"Rrogën ma merr ai." Drita punon, por çdo muaj ia jep rrogën burrit. Për çdo gjë që blen duhet t'i kërkojë leje dhe t'i japë llogari. Kur kundërshton, ai bërtet dhe thyen gjëra.
Kjo është dhunë ekonomike dhe frikësim.
"Vjehrra më thotë se duhet të duroj." Burri i Blertës e shtyn dhe e godet kur pi. Vjehrra i thotë se çdo grua duron dhe se nuk duhet ta turpërojë familjen. Blerta ka filluar të besojë se është faji i saj.
Kjo është dhunë fizike, dhe presioni i familjes për të heshtur e bën edhe më të rëndë.
Cikli i dhunës
Shumë gra mbeten sepse pas dhunës ai bëhet përsëri i dashur. Kjo nuk është rastësi. Dhuna shpesh ndjek një rreth që përsëritet:
- Tensioni rritet. Ai nervozohet për gjëra të vogla. Ti përpiqesh të mos e nxehësh.
- Shpërthimi. Ofendime, kërcënime, goditje.
- Falja dhe premtimet. Ai qan, kërkon falje, sjell dhurata, premton se nuk do të ndodhë më. Ose fajëson ty, alkoolin, stresin.
- Qetësia. Për ca kohë gjithçka duket mirë. Ti shpreson. Pastaj tensioni fillon përsëri.
Dhe rrethi fillon përsëri.
Me kalimin e kohës, periudhat e qeta zakonisht bëhen më të shkurtra dhe dhuna më e rëndë. Premtimi "nuk do të ndodhë më" është pjesë e rrethit, jo fundi i tij.
Format e dhunës
Dhuna fizike
Goditje, shuplaka, shqelma, shtyrje, shtrëngim i fytit, djegie, përdorim i armëve ose i sendeve. Edhe një herë e vetme është dhunë.
Dhuna psikologjike
Ofendime, poshtërime, kërcënime, frikësim, izolim nga të afërmit, xhelozi kontrolluese, kërcënime ndaj fëmijëve ose kërcënime për vetëvrasje për të të kontrolluar.
Dhuna ekonomike
T'i marrë rrogën ose paratë, të të ndalojë të punosh, të mos të japë para për ushqim, ilaçe ose për fëmijët, t'i shesë gjërat e tua ose të marrë borxhe në emrin tënd.
Dhuna seksuale
Çdo kontakt seksual pa pëlqimin tënd, edhe nga burri yt. Detyrimi, kërcënimi ose presioni për seks janë dhunë.
Çfarë thonë njerëzit, dhe e vërteta
"Është punë e brendshme e familjes."
Jo. Dhuna në familje është e ndaluar me ligj. Askush nuk ka të drejtë të të lëndojë, as brenda shtëpisë.
"Nuk më rreh, pra nuk është dhunë."
Dhuna psikologjike, ekonomike dhe seksuale janë dhunë sipas ligjit, edhe pa asnjë goditje.
"Duhet të duroj për hir të fëmijëve."
Fëmijët dëmtohen edhe kur vetëm e shohin ose e dëgjojnë dhunën. Të mbrosh veten do të thotë të mbrosh edhe ata.
"Do të turpëroj familjen."
Turpi është i atij që ushtron dhunë, jo i yti. Shërbimet e ndihmës e ruajnë konfidencialitetin.
"E kam provokuar unë."
Askush nuk e meriton dhunën. Përgjegjësia është gjithmonë e atij që e ushtron.